Bionieuws recensie over het BODY WORLDS lesmateriaal

Lesmateriaal recensie van Bionieuws

Bionews artikel body worlds amsterdam

Lesmateriaal recensie van Bionieuws

  |   Nieuws
Bionieuws, hét vakblad voor de biologiedocent, volgde mavo- en havoleerlingen die BODY WORLDS bezochten en bracht verslag uit van hun ervaring. Lees hier het verslag, door Jeroen Scharroo:

 

Plastinaten brengen stof tot leven

Educatief uitstapje met de klas? Elk museum biedt wel een lespakket aan. Bionieuws kijkt mee hoe leerlingen opdrachten maken over uitgeprepareerde rokerslongen in anatomiemuseum Body Worlds.

 

Onder een vliegend varken staan veertig scholieren te popelen om de expositieruimtes van Body Worlds in Amsterdam te betreden. Maar de leerlingen van Baken Poort uit Almere gaan meer doen dan zich vergapen aan opgezette mensen: iedereen moet vandaag een compleet werkboek invullen. ‘Zo halen we meer uit ons bezoek’, aldus een meegereisde docent.

 

Lesmateriaal

The Happiness Project Amsterdam is de begin 2014 geopende permanente Nederlandse tentoonstelling van Body Worlds, dat naam maakte door echte, met een speciale techniek geprepareerde mensenlichamen tentoon te stellen. Body Worlds biedt gratis te downloaden lespakketten: één voor basisonderwijs en één voor voortgezet onderwijs. Ze zijn speciaal voor de Nederlandse tentoonstelling ontwikkeld, vertelt medewerker Kim Middelbosch. ‘De vragen moesten aansluiten bij het thema geluk en bij het Nederlands onderwijs, de tentoonstellingen in het buitenland hebben allemaal andere thema’s.’

 

Ze ontwikkelde de werkboeken en docentenhandleidingen samen met Eva Vesseur van het Educatie Bureau, die op haar beurt met biologiedocenten samenwerkte. Daarbij is voor het voortgezet onderwijs ook gelet op aansluiting bij leerdoelen voor de eindexamens, aldus Middelbosch, hoewel de docentenhandleiding die niet expliciet noemt. Of alle bezoekende scholen het lesmateriaal gebruiken kan ze niet zeggen. ‘Maar ik heb wel van scholen gehoord die niet naar de tentoonstelling komen, maar wel het lesmateriaal gebruiken in de klas.’

De leerlingen van 5-havo zijn intussen al aanbeland aan het begin van de tentoonstelling. Ze beginnen voortvarend aan vraag 1, een opwarmertje: voor hoeveel procent dragen erfelijke factoren, eigen handelingen en levensomstandigheden bij aan geluk? ‘Makkelijk!’ roept een lange jongen. Hij schrijft eerst de percentages over die hij in de tentoonstellingsinfo leest, om pas daarna zijn eigen schattingen ervoor te schrijven. Ook de volgende opdracht – noem vier taken van de hersenstam – vloeit vlot uit zijn pen. ‘Die wist ik zo wel.’ De discussie met zijn medeleerlingen over de vraag of alle tentoongestelde onderdelen écht van mensen afkomstig zijn, neemt meer tijd in beslag.

 

Behalve 5-havoleerlingen zijn ook leerlingen van 3-mavo uit Almere naar de expositie gekomen. Het lesmateriaal van Body Worlds is niet uitgesplitst naar leeftijd of niveau. Geen probleem, vindt biologieleraar Aarti Ramautar: ‘We bespreken het volgende week in de klas, dat doen we op het niveau van de leerlingen.’ Beide klassen zijn op school momenteel bezig met organen, vertelt ze, en ze hoopt dat leerlingen vandaag de bouw en werking ervan beter leren begrijpen. ‘Hier komt het meer tot leven.’

 

Hometrainers

Een leerling beaamt dat. ‘Ik heb wel de foto’s gezien in het boek, maar sommige dingen zijn toch heel anders dan ik dacht. Die maag die daar ligt vind ik bijvoorbeeld veel kleiner.’ Hij houdt zich nu even niet echt bezig met het werkboek, verklaart hij met lege handen: elk werkboek wordt door een duo ingevuld.

 

Bewegen kan bijdragen aan geluksgevoel, aldus een tekst elders op de tentoonstelling. Daarom staan twee witte hometrainers klaar en ook het werkboek moedigt de leerlingen aan deze te gebruiken. Twee jongens slaan verwoed aan het trappen. ‘Ik heb gefietst voor geluk, ik ben gelukkig!’ roept de ene, nadat hij is uitgetrapt. Direct begint hij opnieuw, nog harder, tot met veel geraas de ketting eraf loopt. Terwijl de fietser nog beteuterd in het zadel zit, is een klasgenoot al bezig de ketting weer op te leggen. Alle omstanders grijnzen.

 

Toch besteden de leerlingen niet alleen aandacht aan de onderdelen waarover ze vragen moeten beantwoorden. Zo blijkt een wand gevuld met grote voedselfoto’s populair: leerlingen wijzen elkaar uitgebreid aan wat families uit verschillende landen zoal eten. Drie volledige lengtedoorsneden van een volwassen vrouw daarentegen trekken nauwelijks aandacht, tot een meisje hardop begint voor te lezen hoe ze gemaakt zijn. ‘Het lichaam wordt diepgevroren in plakken van 2 tot 8 millimeter gesneden en geplastineerd.’ Tien leerlingen verdringen elkaar om de tussen glasplaten gevatte doorsneden van alle kanten te bestuderen.

 

Ingespannen tuurt een ander groepje naar een serie uitgeprepareerde foetussen in een vitrine. ‘Het lijkt wel een propje!’, roept een jongen. Hij scheurt een hoekje van een blaadje af en blaast het weg. Vier meisjes hangen intussen met hun ellebogen op de vitrine, ze raken niet uitgestaard naar de minimensjes. Als ze willen weglopen komen ze erachter dat ze nog een vraag moeten invullen: vanaf hoeveel weken herkennen ze een baby? Wederom volgt een minutenlange studie.

 

Na ruim een uur hebben de eerste havo-groepjes alle zes verdiepingen doorlopen en de vragen in het werkboek ingevuld. Niemand lijkt te verzuimen, want de uitslag telt voor een deel mee in hun beoordeling. Andere groepjes hangen nog rond op de expositie of overleggen ingespannen met de leraren over vragen waarop ze het antwoord niet weten. Ramautar kijkt even in haar docentenhandleiding en geeft een mavoleerling wat tips, zonder een antwoord te verraden. Ze is tevreden met het bezoek. ‘Het is een aanvulling op de lessen, niet lesvervangend. Hier kan ik op terugvallen.

 

Musea, natuurcentra en dierentuinen krijgen graag schoolklassen op bezoek en stellen daarvoor bijna allemaal lesmateriaal ter beschikking. Meestal is dit gratis; de uitwerking varieert:

  • Het Natuurhistorisch Museum Rotterdam heeft elf museumlessen over thema’s van evolutie tot stadsnatuur, en een grote uitleencollectie opgezette dieren.
  • Het nieuwe microbenmuseum Micropia biedt lesmateriaal verdeeld over drie niveaus en zes experimenten voor in de klas of thuis: van poep onder de loep tot een sloot vol leven.
  • In Natuurmuseum Brabant kunnen leerlingen drie speurtochten en twee workshops doen, waaronder het oertijdlab: zelf fossielen uit de bodem halen. Twentse Welle in Enschede biedt voor elk wat wils; biologieklassen kunnen er een lesvervangende lesbrief evolutie vinden en een klimaatles.